Dijital vatandaşın şehir turu
Aynı ekranda ders, sağlık ve ulaşım hizmetleri olabilir mi?
Hak ve sorumluluk birlikte
Dijital vatandaşlık, dijital ortamların imkânlarından yararlanırken hakları ve sorumlulukları gözetmektir. Bilgiye erişmek önemlidir; başkalarının özel yaşamına saygı göstermek de önemlidir. Bir ortamın dijital olması nezaket kurallarını ortadan kaldırmaz.
Hizmetleri sınıflandır
Dijital kütüphane öğrenmeye, hastane randevu hizmeti sağlığa, otobüs saatlerini gösteren sistem ulaşıma hizmet eder. Alanı bulmak için ekrandaki cihazı değil yapılan işi düşün. Aynı platformda farklı hizmetler bulunabilir.
Bilinçli katılım
Bir hizmeti kullanmadan önce amacını ve uygun kullanım kurallarını öğren. Yetişkinlere ait hesapları izinsiz kullanma. Bilmediğin bir işlemde yetişkinden rehberlik iste. Bir sorun gördüğünde başkalarını suçlamak yerine yapıcı bir çözüm öner.
Eğitim ve ulaşım alanlarından birer dijital vatandaşlık uygulaması örneği ver. Amaçlarını açıkla.
İpucu: İki farklı günlük ihtiyacı seç.
Örnek bir yanıt
Dijital kütüphane eğitim içindir; kaynak bulmayı kolaylaştırır. Otobüs saatleri uygulaması ulaşımla ilgilidir; yolculuğu planlamaya yardım eder.
- Eğitim örneği verdim.
- Ulaşım örneği verdim.
- İkisinin de kullanım amacını açıkladım.
Ekranın öbür ucunda biri var
Yüz yüze söylemeyeceğin bir sözü yorumda yazmak uygun mu?
Nezaket ve farklı fikir
Bir düşünceye katılmayabilirsin; kişiyi küçümsemeden fikri tartış. Yazılı mesajda ses tonun görünmeyebilir. Açık ve saygılı dil kullan. Bir kişinin fotoğrafı, çalışması veya özel mesajı izin alınmadan paylaşılmamalıdır.
Zorbalığa katılma
İncitici paylaşıma gülme, onu yayma veya misilleme yapma. Güvendiğin yetişkine anlat. Gerekli kayıtların güvenli biçimde saklanması, engelleme ve bildirme adımlarını yetişkin rehberliğinde değerlendir. Destek istemek zayıflık değildir.
Yapıcı geri bildirim
Çalışmayı değerlendirirken kişiyi değil ürünü konuş. Neyi iyi bulduğunu ve hangi somut değişikliğin yararlı olacağını söyle. Farklı ihtiyaçları dinle. İyi geri bildirim karşıdaki kişinin bir sonraki adımı görmesine yardımcı olur.
Bir arkadaşının afişine saygılı ve işe yarar bir geri bildirim yaz.
İpucu: Bir güçlü yan ve bir somut geliştirme öner.
Örnek bir yanıt
Ana fikrin anlaşılır. Alt açıklama küçük kaldığı için yazıyı büyütmeni öneririm; böylece uzaktan da okunabilir.
- Kişiyi değil ürünü değerlendirdim.
- Güçlü bir yan belirttim.
- Gerekçeli geliştirme önerdim.
Kelimeleri keşfet
Dijital kimlik
Oyun ve öğrenme hesapları gibi çevrim içi ortamlarda kişiyi temsil eden bilgiler ve etkinlikler.
Dijital ayak izi
Çevrim içi etkinlikler sırasında geride kalabilen izler.
Dijital vatandaşlık
Dijital ortamlarda hak ve sorumlulukları gözeterek güvenli ve saygılı davranma.
Gizlilik ayarları
Profil ve paylaşımların kimler tarafından görülebileceğini yönetmeye yarayan seçenekler.
Çevrim içi nezaket
İnternette iletişim kurarken başkalarına saygılı ve anlayışlı davranma.
Mini görev
Bir sınıf grubunda farklı fikirdeki arkadaşına kırmadan yazabileceğin bir yanıt oluştur.
“Fikrini anladım; ben farklı düşünüyorum çünkü…” diye başlayıp gerekçemi yazarım.
Bu konuda neler öğreniyorum?
- Dijital kimlik kavramını belirler.
- Dijital ayak izinin etkilerini bilişim teknolojilerinin kullanım alanlarıyla ilişkilendirir.
- Dijital vatandaşlık uygulamalarını kullanım alanlarına göre gruplandırır.