Olasılık ve rastgelelik: şans işin içine girince

Olasılık nedir?

Olasılık, bir olayın gerçekleşme şansını 0 ile 1 arasında bir sayıyla ifade eder. 0 hiç olmaması, 1 kesinlikle olması anlamına gelir. Bir sikke atınca tura çıkma olasılığı 0,5 civarındadır. Bu sayı, uzun vadede sikkeyi çok kez atarsan yaklaşık yarısının tura geleceğini söyler.

Büyük sayılar yasası

10 kez sikke atarsan 6 tura, 4 yazı çıkabilir. Bu normal. Ama 1000 kez atarsan tura ve yazı sayıları birbirine çok yaklaşır. Bu düzenlilik büyük sayılar yasasıdır. Az denemede şans öne çıkar; çok denemede olasılık hükmeder.

Yanıltıcı şans

Bir oyunda beş kez üst üste kazandıysan "bu sefer kesin kaybedeceğim" düşüncesi hatalıdır. Her atış bağımsızdır; önceki sonuç bir sonrakini etkilemez. Kumarhaneler bu yanılgıyı sever; insanlar sıralarını beklediğini sanır.

Kendin dene

Bir sikkeyi 20 kez at ve sonuçları kaydet. Tura sayısını, yazı sayısını not al. Beklentiyle ne kadar örtüşüyor? Şimdi bunu 100 keze çıkar (arkadaşlarınla paylaşabilirsin). Sonuçlar 50 tura ve 50 yazıya ne kadar yaklaşıyor?